Pesten: Not Done, Yo

Pesten: Not Done, Yo

Pesten komt helaas nog veel voor onder jongeren. Dat zie ik ook in mijn werk als jongerencoach, zoals laatst nog op één van de scholen waar ik workshops geef. Pesten kan grote gevolgen hebben voor iemands zelfvertrouwen, mentale gezondheid én schoolprestaties. In deze blog lees je wat pesten precies is, welke vormen van pesten er zijn, wat de effecten op iemand die gepest wordt zijn, en wat jongeren én ouders kunnen doen om pesten te stoppen.

Wat is pesten?

Pesten is gedrag waarbij iemand herhaaldelijk en bewust een ander kwetst. Er is bijna altijd sprake van een machtsverschil: de pester voelt zich sterker, populairder of machtiger dan het slachtoffer. Dit maakt het voor degene die gepest wordt moeilijk om zich te verdedigen of het pesten te stoppen. Als je gepest wordt, is er sprake van veel angst. Niet alleen voor degene die je pest, maar ook voor de gevolgen van het opkomen voor jezelf: is de pester inderdaad veel populairder dan jij, dan heerst de angst vaak dat hij of zij je klasgenoten tegen je kan opzetten. Niemand wil zich alleen voelen, dus deze angst is helemaal niet gek.

Pesten komt daarnaast vaak voort uit onzekerheid bij de pester. Juist doordat deze persoon zich onzeker voelt, wil hij of zij de ander hetzelfde gevoel geven, in de hoop zichzelf dan beter te voelen.

Belangrijke kenmerken van pesten:

Het gebeurt meer dan één keer;

Het is opzettelijk en gebeurt bewust;

Het doet pijn, lichamelijk en/of emotioneel;

Er is een machtsverhouding.

De verschillende vormen van pesten

Pesten kan zich op veel manieren uiten. Dit zijn de meest voorkomende vormen van pesten:

1. Verbaal pesten

Dit is pesten met woorden, zoals:

Schelden of uitschelden;

Iemand beledigen of belachelijk maken;

Dreigen of gemene opmerkingen maken.

2. Fysiek pesten

Hierbij wordt iemand lichamelijk pijn gedaan, bijvoorbeeld door:

Slaan, schoppen of duwen;

Iemands spullen af te pakken of kapot te maken.

3. Sociaal of relationeel pesten

Deze vorm is soms minder zichtbaar maar minstens zo schadelijk als de eerdergenoemde vormen:

Buitensluiten of negeren;

Roddelen of geruchten verspreiden;

Iemand bewust isoleren van de groep.

4. Cyberpesten

Cyberpesten komt tegenwoordig veel voor en gebeurt via onder andere social media, zoals:

Gemene berichten via WhatsApp, Snapchat of Instagram sturen;

Online roddels of haatreacties verspreiden;

Het verspreiden van intieme of simpelweg privéfoto’s of video’s;

Iemand continu online lastigvallen.

Cyberpesten kan extra heftig zijn, omdat het 24/7 doorgaat en een groot publiek kan bereiken. Deze vorm van pesten is vaak het meest onzichtbaar voor de mensen om je heen. Bij cyberpesten weten bijvoorbeeld ouders of docenten vaak niet wat er speelt.

De effecten van pesten zijn enorm

Pesten kan grote en langdurige gevolgen hebben. Ik ben zelf gedurende mijn hele schoolgaande jeugd gepest door zowel medeleerlingen als docenten. Zelfs door mensen die ik als mijn vrienden zag. Dat pesten uitte zich in het maken van vervelende en gemene opmerkingen, mij bewust tegenwerken of mij negeren. Ik kan je vertellen dat dit mij enorm veel pijn heeft gedaan en ook echt als persoon heeft gevormd. Mijn vertrouwen in de mens werd geschaad, ik werd zo onzeker dat ik echt niets meer durfde te doen of zeggen, en mijn zelfvertrouwen en het geloof in mezelf werd zo goed als nul. Ik ben figuurlijk de grond in getrapt en leerde dat het niet veilig was om me open te stellen en andere mensen te vertrouwen.

            Dankzij sport (waaronder zelfverdediging/Martial Arts), lieve mensen om me heen en therapie heb ik dit nu zo goed als een plekje kunnen geven en voel ik me stukken beter, maar de effecten van het pesten merk ik toch nog vaak op. Kun je het je voorstellen? Ik ben een vrouw van 31 jaar, maar heb echt heel lang last gehad van deze vreselijke tijd. Ik deel mijn verhaal dan ook met jou, zodat je als jongere stil kunt staan bij wat pesten met iemand kan doen. Maar ook als je een volwassene bent, misschien een ouder van één of meerdere kinderen, dan hoop ik dat je hier iets aan hebt.

Jongeren die gepest worden kunnen last krijgen van:

Minder zelfvertrouwen en een negatief zelfbeeld;

Angst, stress of somberheid;

Slaap- en/of concentratieproblemen;

Slechtere (school)prestaties;

Eenzaamheid;

In ernstige gevallen: depressieve gevoelens, gedachten aan zelfbeschadiging of zelfs zelfdoding.

Maar ook de pesters zelf kunnen negatieve gevolgen ervaren, zoals problemen met (het aangaan van) relaties, agressie of grenzen overschrijden.

Denk jij wel eens aan zelfdoding of ken je iemand die dit doet? Neem dan contact op met de helpdesk van 113 Zelfmoordpreventie. Chatten of bellen is gratis en volledig anoniem.

Je staat er niet alleen voor!

Wat kan je zelf doen tegen pesten?

Als jongere sta je er niet alleen voor! Dit kan helpen:

Praat erover: met een ouder, mentor, docent, coach of iemand die je vertrouwt;

Blijf er niet alleen mee lopen – pesten is nooit jouw schuld!

Bewaar bewijs bij cyberpesten (screenshots, berichten);

Geef duidelijk je grens aan, als dat veilig voelt;

Zoek steun bij vrienden of andere mensen die je vertrouwt;

Meld het pesten op school of bij een vertrouwenspersoon.

Soms lijkt het alsof niets helpt, maar steun zoeken is een moedige en belangrijke stap! Juist wanneer mensen die je vertrouwt ervan af weten, kunnen zij je helpen.

Tips voor ouders: wat kunt u doen?

Voor ouders is het soms lastig om te merken dat hun kind gepest wordt. Deze tips kunnen helpen:

1. Let op signalen

Denk aan:

Teruggetrokken of ander gedrag dan u gewend bent;

Slaap- en/of concentratieproblemen;

Onverklaarbare buik- of hoofdpijn;

Niet meer naar school willen.

2. Ga in gesprek

Luister oprecht en zonder oordeel;

Stel open vragen;

Neem de gevoelens van uw kind serieus

3. Zoek samen hulp

Neem contact op met de school of (sport)club – of een andere plek waar het pesten plaatsvindt;

Praat met een mentor, zorgcoördinator of vertrouwenspersoon;

Bespreek samen mogelijke stappen.

4. Steun uw kind

Geef uw kind het gevoel dat het niet alleen is;

Werk samen aan zelfvertrouwen en weerbaarheid, door bijvoorbeeld zelfverdedigingssporten of weerbaarheidstrainingen.

Meer tips over hoe je je kind (of jezelf) weerbaarder kunt maken:

Maak je kind weerbaar tegen pesten: 12 tips

Last but not least,

Pesten is een ernstig probleem, maar niemand hoeft er alleen doorheen te gaan. Door erover te praten, elkaar te steunen en samen in actie te komen, kunnen we pesten verminderen en jongeren helpen zich veilig en gezien te voelen. Niemand verdient het om gepest te worden, maar wel om volledig en veilig zichzelf te kunnen zijn.

Voor meer informatie over omgaan met pesten, kun je terecht op de volgende websites:

·       www.omgaanmetpesten.nl

·       www.stoppestennu.nl

Hier vind je informatie vanuit de Rijksoverheid over instanties die je kunnen adviseren en informeren als jij of iemand anders te maken heeft met pestgedrag:

Organisaties die je advies en informatie geven bij pesten | Jouw Veilige school